แผลร้อนใน (Aphthous Ulcers) เป็นอาการที่เยื่อบุอ่อนภายในช่องปากอักเสบ เป็นแผล บริเวณที่เกิดแผลสามารถพบเห็นได้ทั่วช่องปาก ไม่ว่าจะเป็นกระพุ้งแก้ม เพดานปาก เหงือก ลิ้น ฯลฯ โดยที่ยังไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจน อาจมีปัจจัยกระตุ้นได้หลายอย่าง เช่น

  1. ฮอร์โมนในร่างกายมีการเปลี่ยนแปลง
  2. เครียดสะสม
  3. ดื่มน้ำน้อยเกินไป
  4. พักผ่อนไม่เพียงพอ
  5. มีแผลกดทับ หรือเสียดสีจากฟันปลอมที่หลวมเกินไป หรือเหล็กดัดฟันไม่พอดีกับฟัน
  6. การกัดกระกุ้งแก้มตนเอง
  7. การขาดวิตามินบางชนิด

วิธีการรักษา

ส่วนใหญ่มักจะหายเองได้ภายใน 1-2 สัปดาห์โดยที่ไม่ต้องรักษาอะไร ควรปฏิบัติตัวตามนี้เพื่อลดอาการเจ็บปวดและช่วยให้แผลหายเร็ว

  1. บ้วนปากด้วยน้ำเกลือทุก 2 ชั่วโมง หรือหลังอาหารทุกมื้อ
  2. หลีกเลี่ยงน้ำยาบ้วนปากที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ เพราะจะทำให้แผลร้อนในระคายเคือง และแห้งตึงจนเกินไป
  3. หากมีแผลร้อนในที่ค่อนข้างใหญ่ และลึก จนมีอาการเจ็บปวดมาก สามารถใช้ผ้าสะอาดพันปลายนิ้ว เช็ดทำความสะอาดฟัน เหงือก และซอกฟันแทนการใช้แปรงสีฟันชั่วคราวได้
  4. เลือกรับประทานอาหารที่มีลักษณะอ่อนนุ่ม เคี้ยวง่าย ย่อยง่าย
  5. หลีกเลี่ยงอาหารทอด อาหารรสจัด (เปรี้ยวจัด เค็มจัด เผ็ดจัด)
  6. หลีกเลี่ยงอาหารที่มีอุณหภูมิเย็นจัด และร้อนจัด
  7. งดอาหาร และสิ่งที่ทำให้เกิดอาการระคายเคืองในช่องปาก เช่น เหล้า บุหรี่
  8. นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ อย่างน้อย 6 ชั่วโมง
  9. ดื่มน้ำให้เพียงพอ
  10. หลีกเลี่ยงภาวะเครียด

หากมีอาการดังต่อไปนี้ ควรไปพบแพทย์

  1. แผลร้อนในที่ใหญ่กว่าปกติ
  2. มีแผลจำนวนมาก
  3. เป็นแผลร้อนในนาน 2 สัปดาห์หรือมากกว่า
  4. แผลที่ลุกลามไปยังบริเวณอื่น
  5. มีไข้สูง หรือไม่สามารถรับประทานอาหารได้เลย

การรักษาแผลร้อนใน

ส่วนใหญ่ใช้การประคับประคองอาการ ในกรณีที่เป็นมาก หรือเจ็บมากจนรับประทานอาหารไม่ได้ แพทย์อาจให้การรักษาโดยยาต้านเชื้อแบคทีเรีย ยาทาสเตียรอยด์ หรือยาชาเพื่อลดอาการเจ็บปวด

การป้องกันแผลร้อนใน

เนื่องจากไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน จึงป้องกันได้ยาก ควรพักผ่อนให้เพียงพอ ไม่เครียด ออกกำลังกาย ทานอาหารให้ครบหมู่ ดูแลความสะอาดในช่องปาก

ด้วยความปรารถนาดี

พญ. พันธิตรา ศิริปัญจนะ – อายุรแพทย์โรคไต