เวียนศีรษะชนิดบ้านหมุน (Vertigo)

เป็นความรู้สึกหลอนว่าตัวเองเคลื่อนไหว มักเป็นลักษณะหมุน อาจเป็นสิ่งแวดล้อมรอบตัวหมุน หรือตัวเองหมุนก็ได้

 

เวียนศีรษะชนิดบ้านหมุนบีพีพีวี หรือ BPPV (Benign Paroxysmal Positional Vertigo)

เป็นอาการเวียนศีรษะที่พบได้บ่อย บางครั้งถูกเรียกว่า  “โรคตะกอนหินปูนหูชั้นในหลุด”เกิดจากหินปูนของหูชั้นในหลุดอยู่ผิดตำแหน่ง (รูป) มีลักษณะอาการที่จำเพาะคือ การเวียนหัวบ้านหมุนจะสัมพันธ์กับท่าทางท่าใดท่าหนึ่ง เช่น เมื่อหันศีรษะไปทางซ้ายมันรู้สึกบ้านหมุนทุกที โดยอาการบ้านหมุนนี้เป็นรอบหนึ่งใช้เวลาไม่นาน มักจะไม่เกิน 1 นาที ก็จะหายไป เป็นแต่ละครั้งพอหลับตา หรือจ้องที่ใดที่หนึ่งจะรู้สึกดีขึ้น

 

สาเหตุเกิดจากอะไร

ผู้ป่วยส่วนใหญ่เกิดขึ้นเองไม่ทราบสาเหตุ พบได้ทุกช่วงอายุ แต่พบบ่อยที่ 50-60 ปี ผู้หญิงเป็นมากกว่าผู้ชาย คนที่เคยประสบอุบัติเหตุทางศีรษะ โรคเกี่ยวเนื่องการทรงตัวของหูชั้นในจะมีแนวโน้มเป็นได้มากขึ้น

 

การตรวจวินิจฉัยใช้การซักประวัติและการตรวจร่างกายเป็นหลัก เพราะสิ่งต้องแยกวินิจฉัยเร่งด่วนคือ ภาวะหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน ที่แสดงอาการด้วยอาการเวียนศีรษะ ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีอาการเห็นภาพซ้อน แขนขาอ่อนแรง ใบหน้าชา หนังตาตก หรือบางคนมีเหงื่อออกใบหน้าข้างเดียวได้

 

การรักษาได้อย่างไรบ้าง

ผู้ป่วยส่วนใหญ่หายเอง ใช้เวลาโดยเฉลี่ยประมาณ 7 วัน แต่บางคนอาจเป็นนานกว่านี้ได้ การรักษาหลัก ๆ คือ การกินยาเพื่อลดอาการคลื่นไส้อาเจียน และการหมุนศีรษะเพื่อปรับตำแหน่งหินปูนในหู (canalith-repositioning maneuver)

 

การหมุนศีรษะเพื่อปรับตำแหน่งหินปูนในหู มีหลายวิธีขึ้นกับตำแหน่งหินปูนที่หลุด และดุจพินิจแพทย์แต่ละท่าน ซึ่งแต่ละวิธีให้ประสิทธิภาพการรักษาค่อนข้างดี แต่อย่างไรก็ตามกระบวนการหมุนศีรษะจะเป็นการกระตุ้นให้ผู้ป่วยมีอาการเวียนศีรษะมากขึ้น คลื่นไส้อาเจียนมาก ไม่สบายตัวระหว่างที่ทำได้ ผู้ป่วยที่ผ่านการหมุนศีรษะครั้งแรกไม่ดีขึ้นอาจจำเป็นต้องทำซ้ำ

 

โอกาสเป็นซ้ำ

เมื่อหายจากเวียนศีรษะบีพีพีวีแล้ว ผู้ป่วยร้อยละ 10 มีโอกาสเป็นซ้ำได้

 

การป้องกันการเป็นซ้ำทำอย่างไร

  • แนะนำนอนหนุนหมอน 2 ใบโดยเฉพาะช่วง 1-2 วันแรก
  • หลีกเลี่ยงนอนตะแคงข้างที่ทำให้เกิดอาการ

 

การบริหารเพื่อลดอาการเวียนหัวด้วยตัวเอง

วิธีที่แนะนำคือ แบรนด์ ดารอฟ (Brandt-Daroff exercise) ให้ทำเช้า-เย็น ครั้งละ 2-3 รอบ หรือเมื่อมีอาการเวียนศีรษะ ทำนานประมาณ 1 เดือนหรือเมื่ออาการดีขึ้น

 

ข้อควรจำ  ถ้าเวียนหัวร่วมกับมีสิ่งต่อไปนี้ ให้มาโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นอาการหลอดเลือดสมองเฉียบพลันได้

  • เห็นภาพซ้อน
  • หนังตาตกข้างเดียว, เหงื่อออกครึ่งหน้า
  • อ่อนแรงแขน หรือขา
  • ชาแขนหรือขา หยิกไม่เจ็บ
  • พูดไม่ชัด
  • การรู้สึกตัวลดลง

 


 

เอกสารอ้างอิง

Kim JS, Zee DS. Benign Paroxysmal Positional Vertigo. NEJM. 2014;1138-47.